ចុះឈ្មោះ

Sign Up to our social questions and Answers Engine to ask questions, answer people’s questions, and connect with other people.

ចូល

Login to our social questions & Answers Engine to ask questions answer people’s questions & connect with other people.

Forgot Password

Lost your password? Please enter your email address. You will receive a link and will create a new password via email.

Please briefly explain why you feel this question should be reported.

Please briefly explain why you feel this answer should be reported.

Please briefly explain why you feel this user should be reported.

សុភាសិតមួយពោលថា”​វប្បធម៌​រលត់​ ជាតិ​រលាយ វប្បធម៌​ពណ្ណរាយ ជាតិ​ថ្កើងថ្កាន​” ចូរពន្យល់។

សេចក្ដីពន្យល់៖  ដើម្បី​បង្កើត​ប្រទេស​មួយ​បាន​ លុះ​ត្រា​តែ​មាន​ទឹកដី ប្រជាជន​ វប្បធម៌​នេះ​ឯង​ បើ​សិន​ជា​ គ្មាន​​មនុស្ស​ ក៏​គ្មាន​វប្បធម៌​ដែរ​ ​​គេ​អាច​និយាយ​បាន​​ថា​វប្បធម៌​ជា​អត្តសញ្ញាណ​សម្រាប់​សម្គាល់​ជាតិ​សាសន៍​នីមួយ​ៗ ​​បើ​សង្គម​​មួយ​សុខ​ចិត្ត​ទទួល​យក​វប្បធម៌​របស់​អ្នក​ដទៃ​ហើយ​ នោះ​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ជាតិសាសន៍​ខ្លួន​​ឈាន​ទៅ​រក​ការ​​បាត់​បង់​អត្តសញ្ញាណ​​ជាក់​ជា​មិន​ខាន។ សម​ដូច​សុភាសិត​មួយ​លើក​ឡើង​ថា «​វប្បធម៌​រលត់​ ជាតិ​រលាយ​ វប្បធម៌​ពណ្ណរាយ​ ជាតិ​​​ថ្កើង​ថ្កាន»​។
    តើ​សុភាសិត​បង្កប់​នូវ​ឧត្ដម​គតិ​ដូចម្ដេច​ខ្លះ​? ​

​   ​ ដើម្បី​ឲ្យ​ការ​បកស្រាយ​កាន់​តែ​ងាយ​ស្រួយ​ ជាបឋម​គួរ​គប្បី​យល់​នូវ​ពាក្យ​គន្លឹះ​មួយ​ចំនួន​ជា​មុន​សិន​ «​វប្បធម៌​»​ «​ជាតិ​»​ «​ពណ្ណរាយ​»​ និង​ «​ថ្កើងថ្កាន​»​។ «​វប្បធម៌»​ ​សំដៅ​ដល់​ការ​សាបព្រោះ​បណ្ដុះ​វិជ្ជា វា​កើត​ឡើង​ពី​មនុស្ស​ ដូចជា​ទម្លាប់​នៃ​ការ​រស់​នៅ​ ការ​ស្លៀកពាក់​ ការ​គោរព​ជំនឿ​ ​​ការ​ប្រើប្រាស់​ភាសា និង​ផ្នត់​គំនិត​​ជាដើម​ ចំណែក «​ជាតិ​»​ មាន​ន័យ​ថា ជាតិ​សាសន៍​ឬ​ប្រទេស​ជាតិ​ណា​មួយ​ រី​ឯ​ពាក្យ​ «​ពណ្ណរាយ» ​​បាន​ន័យ​ថា​ ដែល​ភ្លឺ​ត្រចះ​ ឬ​ដែល​មាន​ពន្លឺ​រស្មី​រុងរឿង​ចាំង​ព្រោងព្រាយ​ ហើយ​ពាក្យ​មួយ​ទៀត​គឺ​ «ថ្កើងថ្កាន​» សំដៅ​ដល់​ ភាព​ខ្ពង់ខ្ពស់​ ឧត្ដុង្គឧត្ដម​។ ​សុភាសិត​ខាង​លើ​ចង់​និយាយ​ថា បើ​ជាតិ​សាសន៍​មួយ​បាត់បង់​នូវ​វប្បធម៌​ដែល​ជា​ព្រលឹង​របស់​ខ្លួន​ ​ប្រាកដ​ជា​រលាយ​ដូច​អំបិល​ត្រូវ​ទឹក​ តែ​បើ​គេ​ខំ​លើក​តម្កើង​និង​ថែ​រក្សា​វប្បធម៌​ឲ្យ​បាន​រីក​ចម្រើន​វិញ​ ជាតិ​សាសន៍​​នោះ​ក៏​កាន់​តែ​មាន​គេ​ស្គាល់​ច្រើន និង​មាន​កេរ្តិ៍ឈ្មោះ​ល្បី​សុះសាយ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ​ទៀត​ផង​ និង​​មិន​ងាយ​រលាយ​សាបសូន្យ​ឡើយ​។​

​     កាល​ណា​និយាយ​​ដល់​វប្បធម៌​ ​គឺ​​វា​មាន​ន័យ​ទូលំទូលាយ​ណាស់​ ​ដែល​ក្ដោប​លើ​ចំណុច​ជាច្រើន​ដូចជា​ ការ​រស់នៅ​ ទំនៀមទម្លាប់​ ជំនឿ​ ផ្នត់​គំនិត​ សិល្បៈ​ ភាសា​ និង​​​ប្រវត្តិ​នៃ​ការ​​រីកចម្រើន​របស់​ជាតិ​សាសន៍​នោះ​​ជាដើម​​ ហើយ​បើ​ចំណុច​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាត់​បង់​ ជាតិ​សាសន៍​នោះ​ក៏​​​ជិត​ដាច់​ពូជ​ផង​ដែរ​ ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​គេ​​ឃើញ​ប្រទេស​ខ្លះ​ខិតខំ​​ផ្សព្វផ្សាយ​វប្បធម៌​របស់​ខ្លួន​ទៅ​ពាសពេញ​ពិភពលោក​​។​ ជាក់​ស្ដែង​ ពួក​បស្ចិមប្រទេស​​ដូច​ជា​​ អង់គ្លេស​ អាមេរិក​ ព័រទុយហ្គាល់ អេស្ប៉ាញ​ និង​បារាំង​ សុទ្ធ​តែ​មាន​អារ្យធម៌​ វប្បធម៌​ ជឿនលឿន​ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​នានា​យក​តម្រាប់​តាម​។ តាម​ធម្មតា ទឹក​ហូរ​ពី​ខ្ពស់​ទៅ​ទាប​ រី​ឯ​ប្រទេស​ដែល​មាន​វប្បធម៌​ទាប​ តែងតែ​ទទួល​រង​នូវ​ឥទ្ធិពល​នៃ​ប្រទេស​ដែល​មាន​វប្បធម៌​ខ្ពង់​​ខ្ពស់​។​​ នៅ​ក្នុង​ចក្រភព​អង្គរ​ ព្រះមហាក្សត្រ​ខិត​ខំ​​ផ្សព្វផ្សាយ​អក្សរសាស្ត្រ​ បង្កើត​សាកលវិទ្យាល័យ​ ការ​កសាង​ប្រកប​ដោយ​សិល្បៈ​ ​ហើយ​ប្រជាជន​រស់​នៅ​ដោយ​ចេះ​សាមគ្គី​គ្នា​​ មិន​ត្រឹម​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​ប្រាំពីរ​ មិន​ព្រម​ឲ្យ​ជនជាតិ​ចាម​គ្រប់គ្រង​អង្គរ​​ឡើយ​ ដោយ​ទ្រង់​​បារម្ភ​​ខ្លាច​​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ត្រូវ​រលាយ​ ហើយ​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ក៏​ត្រូវ​សាបសូន្យ​ដែរ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ទើប​ទ្រង់​លើក​ទ័ព​ដើម្បី​បណ្ដេញ​ពួកគេ​ចេញ​ពី​ទឹក​ដី​យើង សូម​បញ្ជាក់​ថា​​គ្រា​នោះ​ ចក្រភព​ខ្មែរ​ល្បី​ល្បាញ​អស្ចារ្យ​ ហើយ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ក៏​លាតសន្ធឹង​សឹង​តែ​ពេញ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ដី​គោក​ទាំង​មូល​។ បន្ថែម​ពី​នេះ​ ​បើ​គេ​សង្កេត​មើល​​ពិធី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​នៅ​ក្នុង​សង្គម​មុន​ គឺ​ខុស​ពី​បច្ចុប្បន្ន​ច្រើន​ណាស់​ ពី​មុន​ដើម្បី​រៀបការ​បាន​ គេត្រូវ​​ចំណាយ​ពេល​ច្រើន តែ​សព្វថ្ងៃ​បាន​កាត់​យក​ត្រឹម​តែ​កន្លះ​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ​ ក្រៅ​ពី​នេះ​ គេ​ឃើញ​មាន​បញ្ចូល​នូវ​ពិធី​កាត់​នំ​ខេក​ និង​ការ​បោះ​ផ្កា​​ទៀត​ ដោយ​ឡែក​​ កាល​ពី​បុរាណ ខ្មែរ​យើង​​ស្លៀក​ក្បិន​ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​ពី​បារាំង​ចូល​មក​ ខ្មែរ​យើង​ចេះ​ស្លៀក​ខោអាវ​បែប​អឺរ៉ុប​ ចេះ​ប្រើ​គ្រឿង​ម៉ាស៊ីន​ដូច​អឺរ៉ុប​ដែរ​។ ​ប៉ុន្តែ​អ្វី​ដែល​សំខាន់​បំផុត​នោះ​ គឺ​យើង​ចេះ​តែ​រក្សា​ប្រពៃណី​ ទំនៀមទម្លាប់​ និង​ភាសា​របស់​យើង​កុំ​ឲ្យ​បាត់​បង់​។ ជា​ការពិត​ណាស់​ នៅ​ក្នុង​​សម័យ​ឧដុង្គ​ ប្រទេស​អណ្ណាម​ឬ​យួន​បាន​ដាក់​អាណានិគម​លើ​ប្រទេស​ខ្មែរ​ ហើយ​​ព្យាយាម​​​លុប​បំបាត់​វប្បធម៌​របស់​ខ្មែរ ដោយ​បង្ខំ​ឲ្យ​ខ្មែរ​​​និយាយ​តែ​ភាសា​យួន​ គោរព​ព្រះពុទ្ធសាសនា​បែប​មហាយាន​ ​និង​ស្លៀកពាក់​អាវ​ផាយ​តាម​បែប​យួន​ដែរ ពួកគេ​ធ្វើ​បែប​​នេះ​ដើម្បី​ឲ្យ​ខ្មែរ​យើង​ភ្លេច​វប្បធម៌​ដែល​ជា​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ​ខ្លួន​ ហើយ​​ក្នុង​ពេល​អនាគត​ដ៏​ខ្លី​ខាង​មុខ​ ពួកវា​នឹង​បំបាត់​ជាតិសាសន៍​ខ្មែរ​ ហើយ​លេប​ត្របាក់​យក​ទឹកដី​របស់​យើង​តែ​ម្ដង​ ​ប៉ុន្តែ​ខ្មែរ​យើង​មិន​បាន​នៅ​ស្ងៀម​ទេ ក៏​នាំ​គ្នា​បះបោរ​ឡើង​ ​ហើយ​ទាមទារ​នូវ​សិទ្ធិ​ជា​ម្ចាស់​ស្រុក​វិញ​ រហូត​របូត​ចេញ​ពី​ក្រញាំ​បិសាច​យួន​។ ជាក់​ស្ដែង​ ​នៅ​ក្នុង​សម័យ​​ឧដុង្គ​​ដដែល​ ព្រះ​សង្ឃ​មាន​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​អភិរក្ស​វប្បធម៌​​របស់​ជាតិ​ខ្មែរ​ កូន​ប្រុស​ត្រូវ​ទៅ​បួស​រៀន​ក្នុង​ដើម្បី​រៀន​សូត្រ​ភាសា​ជាតិ​ជាដើម​។ ហេតុ​នេះ​ទើប​គេ​ឃើញ​ថា​ នៅ​សម័យ​នោះ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​កវី​គ្រប់​ទិសទី​ ទោះ​បី​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​លំបាក​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​ ក៏​ខ្មែរ​យើង​មិន​ភ្លេច​វប្បធម៌​ជាតិ​ខ្លួន​ឡើយ​។​ យ៉ាង​ណា​មិញ​ ទោះ​បី​​ខ្មែរ​រស់​នៅ​ប្រទេស​ណា​ក៏​ដោយ​ ក៏​ខ្មែរ​នៅ​តែ​ប្រកាន់​​យ៉ាង​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​នូវ​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ខ្លួន​ជានិច្ច​ ​មិន​ថា​ខ្មែរ​លើ​ ខ្មែរ​ក្រោម​ ឬ​ខ្មែរ​នៅ​អឺរ៉ុប​​ ឫ​ខ្មែរ​​នៅ​ឯណា​ទេ​ ក៏​នៅ​តែ​និយាយ​​និង​រៀន​ភាសា​ខ្មែរ​ ​ហើយ​ពួក​គេ​​ក៏​រក្សា​នូវ​ប្រពៃណី​របស់​ខ្លួន​ដូចជា បុណ្យ​ភ្ជុំបិណ្ឌ​ បុណ្យ​ចូលឆ្នាំ​ខ្មែរ​ បុណ្យ​កឋិន​ ​​ការ​ស្លៀក​ពាក់​ហូល​ផាមួង​​ជាដើម​ ​ទង្វើ​ទាំង​នេះ​ហើយ​ទើប​គេ​ស្គាល់​ខ្មែរ​ ហើយ​ខ្មែរ​នៅ​តែ​ជា​ខ្មែរ​ ​​គ្មាន​នរណា​អាច​បំបាត់​ពូជសាសន៍​ខ្មែរ​បាន​ឡើយ​ ដោយ​សារ​តែ​វប្បធម៌​​ខ្មែរ​នៅ​​រស់​នេះ​ឯង​។ ​ រហូត​មក​ទល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ​ ភាសា​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​ផ្លូវការ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ហើយ​គោរព​​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​បែប​ហីនយាន​ និង​​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​សីលធម៌​ គុណធម៌​ និង​ចរិយា​ធម៌​ល្អ​ប្រពៃ​ទៀត​ផង​​ ​ព្រម​ទាំង​មាន​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ជា​ច្រើន​ខិត​ខំ​បង្កើត​ពាក្យ​ថ្មី​ៗ​​​​ដើម្បី​​បម្រើបម្រាស់​ពាក្យ​ខ្មែរ​ឲ្យ​បាន​កាន់​តែ​ទូលំទូ​លាយ​​ជាង​មុន​ ប៉ុន្តែ​បើ​យើង​ស្អប់​ភាសា​ខ្លួន​ឯង​​ និយម​តែ​ភាសា​​បរទេស​ ​នោះ​តម្លៃ​ជាតិ​ខ្លួន​ឯង​ក៏​នឹង​​បាត់បង់​ផង​ដែរ​។ ​​​​ជាក់ស្ដែង​នៅ​ក្នុង​អក្សរសិល្ប៍​ខ្មែរ​ខ្លះ​ អ្នក​និពន្ធ​បាន​បញ្ចូល​នូវ​ទស្សនៈ​និង​បណ្ដុះ​មនសិការ​ស្នេហា​ជាតិ​ ដើម្បី​ឲ្យ​អ្នក​អាន​អ្នក​សិក្សា​ជំនាន់​ក្រោយ​ចេះ​ស្រឡាញ់​ការពារ​ទឹកដី​មាតុភូមិ​របស់​ខ្លួន​ ដូចជា​រឿង​គូលី​កំណែន​​ ជាដើម​ តួអង្គ​ លឹម​ នូ ដូង អ្នក​គ្រូ​ គូ រស់​ សុទ្ធ​តែ​ជា​តួអង្គ​តំណាង​ឲ្យ​អ្នក​ស្នេហា​ជាតិ​​ស្មោះ​ត្រង់​និង​ដើម្បី​ការពារ​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ខ្លួន​ ហ៊ាន​​ប្រឆាំង​នឹង​បារាំង​ជប៉ុន​ដែល​ជា​ចក្រពត្តិ​​មហា​អំណាច​ឈ្លាន​ពាន​លើ​ប្រទេស​តូចតាច​។ បន្ថែម​ពី​នេះ​​ ​​នៅ​ក្នុង​រឿង​មាលា​ដួង​ចិត្ត​ តួអង្គ​​ទីឃាវុធ​ សុខ​ចិត្ត​លះបង់​ស្នេហា​ចោល​ ដើម្បី​ជាតិ​ គឺ​យក​ទឹកដី​ជាតិសាសន៍​ខ្លួន​ជា​ធំ​ គេ​បាន​សច្ចា​ថា បើ​សៀម​មិន​ប្រគល់​ខេត្ត​បាត់ដំបង និង​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន​ទៀត​មក​ឲ្យ​ខ្មែរ​វិញ​ទេ គេ​ប្រាកដ​ជា​មិន​ស្រឡាញ់​នាង​ចន្ទ​មណី​ឡើយ​ ​នេះ​ស​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា​ តួអង្គ​នេះ​ឲ្យ​តម្លៃ​លើ​​ជាតិ​សាសន៍​ខ្លួន​ ហើយ​ក៏​ជា​ការ​ស្ដារ​នូវ​​វប្បធម៌​ជាតិ​ខ្មែរ​ផង​ដែរ​។ ក្រៅ​ពី​នេះ​ ទោះ​បី​អក្សរសិល្ប៍​ខ្លះ​មិន​បាន​និយាយ​ដល់​​មនសិការ​ស្នេហា​ជាតិ​ក្ដី ​ប៉ុន្តែ​ក៏​មាន​បញ្ចូល​នូវ​លក្ខណៈ​នៃ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ផង​ដែរ​ ដូច​ជា​រឿង​កុលាប​ប៉ៃលិន​ជាដើម​ លោក​ ញ៉ុក​ ថែម​ បាន​ឲ្យ​តួអង្គ​ចៅចិត្រ​ គោរព​ដល់​នារី​ និង​ចេះ​គោរព​ចាស់​ទុំ​ ចំណុច​ទាំង​នេះ​អ្នក​និពន្ធ​មិន​បាន​បំភ្លេច​ចោល​ឡើយ​។​ យ៉ាង​ណា​មិញ​ ក្នុង​រឿង​ផ្កា​ស្រពោន​ បាន​បង្ហាញ​ពី​​ផ្នត់​គំនិត​ខ្មែរ​ដែល​ស្រឡាញ់​នារី​ដែល​មាន​ចរិត​ស្លូតបូត​សុភាពរាបសារ​ ឬ​អាច​ហៅ​ថា​នារី​គ្រប់​លក្ខណ៍ ជាក់​ស្ដែង​ដូចជា​តួអង្គ​នាង​ វិធាវី​ ជាដើម​ ហើយ​ក្នុង​រឿង​នោះ​ទៀត​សោត​បាន​បង្ហាញ​ពី​ជីវភាព​ប្រជាជន​ ​​និង​គោរព​សាសនា​ព្រះពុទ្ធ​ និង​ជំនឿ​របស់​ខ្មែរ​ផង​ដែរ​។ អ្វី​ដែល​បាន​រៀបរាប់​ក្នុង​ចំណុច​ទាំង​នេះ​សុទ្ធ​សឹង​តែ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​នូវ​ការ​រក្សា​នូវ​វប្បធម៌​របស់​ជាតិ​ខ្លួន​ ទោះ​បី​ជា​តាម​រយៈ​អក្សរសិល្ប៍​ក្ដី​ ក៏​អាច​ផ្សព្វផ្សាយ​បាន​ផង​ដែរ​។​​ ​​
   ​​ សរុប​មក​ ​ឃើញ​ថា​គ្រប់​ជាតិ​សាសន៍​តែង​តែ​ខិតខំ​ថែរក្សា​ការពារ​​វប្បធម៌​របស់​គេ​មិន​ឲ្យ​សាបសូន្យ​​ឡើយ ហើយ​​ពួកគេ​សុខ​ចិត្ត​ពលី​ជីវិត​ដើម្បី​បណ្ដេញ​ខ្មាំង​​ឈ្លានពាន​ ដើម្បី​ឲ្យ​កុលបុត្រ​កុលធីតា​ជំនាន់​ក្រោយ​បាន​ស្គាល់​វប្ប​ធម៌​ជាតិ​ខ្លួន ជាក់ស្ដែង​ ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ្ម័ន​ ជាដើម​ ចំណែក​ឯ​​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​គេ​ខំ​ផ្សព្វផ្សាយ​វប្បធម៌​របស់​គេ​ជា​ខ្លាំង​ លើស​​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​ នៅ​ក្នុង​អក្សរសិល្ប៍​រឿង​ ​គូលី​កំណែន​និង​រឿង​មាលា​ដួងចិត្ត​ សុទ្ធ​សឹង​តែ​បណ្ដុះ​ឲ្យ​កូន​ខ្មែរ​ស្រឡាញ់​ជាតិ​និង​វប្បធម៌​របស់​ខ្លួន ​ហើយ​អក្សរសិល្ប៍​ខ្លះ​ទៀត​ក៏​បាន​ជួយ​ផ្សព្វផ្សាយ​វប្បធម៌​ខ្លួន​ដែល​បង្កប់​នៅ​ខាង​ក្នុង​សាច់​រឿង​នោះ​​ទៀត​ផង​​។​
     យោង​តាម​ការ​បកស្រាយ​ខាង​លើ​ សុភាសិត​នេះ​ពិត​ជា​មាន​តម្លៃ​យ៉ាង​មហា​សាល​ ដោយ​មិន​អាច​កាត់​ថ្លៃ​បាន​ ក្នុង​ការ​បណ្ដុះ​ឲ្យ​កូន​ខ្មែរ​យល់​ពី​តម្លៃ​វប្បធម៌​ និង​ឲ្យ​ចេះ​ថែរក្សា​ និង​ការពារ​ឲ្យ​បាន​គង់វង្ស​ទៅ​គ្រប់​ជំនាន់​។ ក្នុង​នាម​ជា​យុវជន​ជា​ទំពាំង​ស្នង​ឫស្សី​​ គួរ​​គប្បី​ខិតខំ​ស្វ័យ​សិក្សា​បន្ថែម​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ខ្លួន​ ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​មិន​ឲ្យ​​អ្វី​ដែល​ជា​របស់​ខ្លួន​​ត្រូវ​បាត់បង់​ ហើយ​ត្រូវ​ចងចាំ​​នូវ​សុភាសិត​​ «​វប្បធម៌​រលត់​ ជាតិ​រលាយ វប្បធម៌​ពណ្ណរាយ ជាតិ​ថ្កើងថ្កាន​»​ ក្នុង​​ចិត្ត​ជានិច្ច​​ កុំ​បី​ធ្វេសប្រហែស​ឡើយ​។

អត្ថបទដែលពាក់ព័ន្ធ

World Heritage

មតិយោបល់